Дар таърихи рушди илми тибби тоҷик номи шахсиятҳое бо ҳарфҳои заррин сабт шудааст, ки умри хешро ба хизмати инсон, пешрафти илми тиб, тарбияи мутахассисони ҷавон ва таҳкими пояҳои мактаби миллӣ бахшидаанд. Онҳо на танҳо табиб буданд, балки бо донишу таҷриба, ҷустуҷӯҳои илмӣ ва фаъолияти созандаашон ба соҳаи тандурустӣ такони тоза бахшиданд. Яке аз чунин чеҳраҳои шинохтаи стоматологияи тоҷик стоматолог-ортопед, номзади илмҳои тиб, дотсент, Аълочии тандурустии Тоҷикистон ва Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Шарипов Саидҷон Муродович мебошад.
Зиндагӣ ва фаъолияти ин олими варзида намунаи равшани он аст, ки касб агар бо муҳаббат, масъулиятшиносӣ ва садоқат ба инсон пайванд хӯрад, ба рисолати бузурги зиндагӣ табдил меёбад. Ӯ соли 1956 ба дунё омада, аз солҳои ҷавонӣ роҳи пуршарафи тибро интихоб намуд. Қадамҳои нахустини ӯ дар ин самт аз омӯзиши касбӣ оғоз ёфтанд. Соли 1975 Омӯзишгоҳи тиббии шаҳри Хуҷандро хатм намуда, соҳиби ихтисоси тиббӣ гардид. Аммо ташнагии дониш ва хоҳиши бештар омӯхтан ӯро ба зинаи дигари таҳсил раҳнамун сохт. Соли 1982 факултети стоматологияи Донишкадаи тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Синоро /(/ҳоло Донишгоҳ) хатм кард ва ба яке аз соҳаҳои муҳими тиб — стоматологияи ортопедӣ пайваст.
Барои ҳар як табиби ҳақиқӣ роҳи касбӣ аз утоқи корӣ оғоз намешавад, балки аз шинохти дарду ниёзи инсон оғоз мегардад. Саидҷон Шарипов низ фаъолияти меҳнатии худро аз муҳити амалии тандурустӣ оғоз намуд. Солҳои 1975-1977 ба ҳайси фелдшери мактаби беморхонаи марказии шаҳри Уротеппа, имрӯз шаҳри Истаравшан, фаъолият карда, дар рӯзҳои аввали фаъолияти касбӣ бо мушкилоти гуногуни тандурустӣ, бо беморон ва ниёзҳои воқеии мардум рӯ ба рӯ гардид. Ин таҷрибаҳо барои ташаккули шахсияти касбии ӯ заминаи муҳим гузоштанд.
Минбаъд роҳи илмӣ ва касбии ӯ ба яке аз марказҳои бонуфузи стоматологияи замони худ Институти марказии тадқиқотии илмии стоматологияи Вазорати тандурустии ИҶШС пайваст. Солҳои 1984-1993 дар ин муассисаи илмӣ ҳамчун ординатори клиникӣ ва муҳаққиқ фаъолият намуд. Муҳити пурқуввати илмӣ, муошират бо мутахассисони варзида ва иштирок дар корҳои тадқиқотӣ ҷаҳонбинии илмии ӯро боз ҳам густариш бахшид. Дар ҳамин марҳила ӯ ба омӯзиши амиқи масъалаҳои стоматологияи ортопедӣ машғул шуда, барои таҳияи роҳҳои муассири ташхис ва табобати беморони дорои нуқсонҳои гуногуни системаи ҷоғу рӯй талош намуд.
Маҳз пайванди илму амал дар фаъолияти Шарипов Саидҷон Муродович мавқеи хос дошт. Ӯ бар ин андеша буд, ки табиби муосир бояд на танҳо табобатгар, балки муҳаққиқ ва омӯзанда бошад. Ҳар як бемор барои табиб таҷрибаи нав, ҳар як мушкилоти клиникӣ саволи илмӣ ва ҳар як муваффақияти табобат қадами дигар дар роҳи такмили илми тиб мебошад. Ин ҷаҳонбинӣ дар тамоми фаъолияти минбаъдаи ӯ эҳсос мегардид.
Самараи ҷустуҷӯҳои илмии ӯ дар ҳимояи рисолаи номзадӣ дар мавзӯи «Асоснокии тактикаи тиббӣ ҳангоми муолиҷаи нуқси хӯрдашавии мавзеии бофтаҳои сахти дандонҳои пеш» таҷассум ёфт. Тадқиқоти мазкур яке аз самтҳои муҳими стоматологияи ортопедиро фаро гирифта, ба ҷустуҷӯи роҳҳои асоснок ва самараноки тактикаи табобати беморон нигаронида шуда буд. Соли 1989 Саидҷон Шарипов соҳиби дараҷаи илмии номзади илмҳои тиб гардид. Баъд аз чанд сол, соли 1994, ба ӯ унвони илмии дотсент дода шуд.
Аммо барои ӯ гирифтани дараҷаи илмӣ ҳадафи ниҳоӣ набуд. Илм дар фаъолияти ӯ ҳамеша бо амалияи тиббӣ ва омӯзиши насли нав пайваст буд. Аз ин рӯ, баъд аз бозгашт ба Тоҷикистон фаъолияти минбаъдаи ӯ бо Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино сахт алоқаманд гардид.
Солҳои 1995-2008 дар вазифаи дотсент ва мудири кафедраи стоматологияи ортопедии Донишгоҳ кор карда, дар ташаккули муҳити илмӣ ва таълимии кафедра саҳми назаррас гузошт.
Кафедра барои ӯ танҳо ҷойи кор набуд. Он як мактаби касбӣ, лабораторияи андеша ва майдони тарбияи мутахассисони оянда буд. Дарсҳои ӯ бо донишҳои назариявӣ маҳдуд намешуданд. Ӯ мекӯшид, ки донишҷӯён моҳияти касби табибиро дарк кунанд, ба бемор бо эҳтиром муносибат намоянд ва дар фаъолияти касбии худ масъулияти баландро эҳсос кунанд. Ба андешаи ӯ, стоматолог бояд ҳамзамон табиби донишманд, мутахассиси моҳир ва инсони дорои фарҳанги баланди муошират бошад.
Солҳои фаъолияти роҳбарии ӯ дар кафедра ба давраи муҳими рушди стоматологияи ватанӣ рост омад. Ташаккули мутахассисони ҷавон, такмили раванди таълим, пайвастани таҷрибаи клиникӣ бо тадқиқоти илмӣ ва рушди усулҳои муосири табобат аз ҷумлаи самтҳое буданд, ки ӯ ба онҳо таваҷҷуҳи хос зоҳир менамуд.
Соли 2008 ба Шарипов Саидҷон Муродович роҳбарии Маркази таълимию клиникии «Стоматология» бовар карда шуд. Дар ин вазифа низ таҷрибаи илмӣ ва ташкилотчигии худро ба кор бурда, барои таҳкими робитаи таълим, илм ва амалияи клиникӣ саҳм гузошт. Фарзанди сазовори ӯ номзади илмҳои тиб Шарипов Хуршед Саидҷонович имрӯз пешаи падарро интихоб намуда, дар рушду такомул додани маркази мазкур саҳм дорад ва роҳбарии онро бар ӯҳда доранд. Солҳои 2009-2012 декани факултети стоматологияи Донишгоҳ буд. Фаъолият дар ин вазифа масъулияти бузургро тақозо мекард, зеро декан бояд на танҳо масъалаҳои таълимӣ, балки тарбияи донишҷӯён, фаъолияти омӯзгорон, рушди илмӣ ва дигар паҳлуҳои ҳаёти факултетро ҳамоҳанг созад. Саидҷон Муродович ин масъулиятро бо ҳисси баланди вазифашиносӣ иҷро мекард.
Пас аз анҷоми фаъолияти деканӣ низ ӯ аз таълиму тарбия ва илми стоматология канор нарафт. То вопасин солҳои ҳаёти хеш дар кафедраи стоматология ба ҳайси мудир ва дотсент фаъолият намуда, ба донишҷӯён, табибони ҷавон ва ҳамкорон дониш, таҷриба ва сабақҳои касбии худро меомӯзонд.
Яке аз самтҳои муҳимтарини фаъолияти илмии Шарипов Саидҷон Муродович омӯзиши масъалаҳои тиббию иҷтимоӣ ва стоматологии бемороне буд, ки бинобар омосҳои хабиси минтақаи ҷоғу рӯй ва гардан ҷарроҳиро аз сар гузаронидаанд. Ин гурӯҳи беморон на танҳо ба табобати ҷисмонӣ, балки ба барқарорсозии вазифаҳои муҳими ҳаёт, намуди зоҳирӣ, ҳолати равонӣ ва бозгашт ба ҳаёти иҷтимоӣ ниёз доранд. Аз ин рӯ, муносибати илмии ӯ ба чунин масъалаҳо аҳамияти хос дошт.
Дар ин самт ӯ масъалаҳои марбут ба оқибатҳои ҷарроҳӣ, барқарорсозии фаъолияти ҷоғу рӯй ва беҳтар намудани сифати зиндагии беморонро мавриди омӯзиш қарор медод. Мақсади асосӣ танҳо рафъи як нуқси анатомӣ набуд, балки барқарор намудани имкони бемор барои бозгашт ба зиндагии муқаррарӣ буд. Ҳамин нуқтаи назар нишон медиҳад, ки дарки ӯ аз стоматология танҳо ба табобати дандон маҳдуд намешуд. Барои ӯ стоматология як ҷузъи низоми бузурги тиб буд, ки бояд ба саломатӣ, шаъну шараф ва сифати зиндагии инсон хизмат намояд.
Шарипов Саидҷон Муродович дар тӯли фаъолияти илмии худ беш аз 150 таълифоти илмӣ ба мерос гузоштааст. Ин рақам худ аз худ нишон медиҳад, ки ӯ дар роҳи илм пайваста дар ҷустуҷӯ буд. Ҳар як мақола, маърӯза, дастури илмӣ ё тадқиқоти ӯ натиҷаи андеша, мушоҳида ва таҷрибаи бисёрсолаи касбӣ ба ҳисоб мерафт. Осори илмии ӯ барои мутахассисони соҳа, омӯзгорон ва донишҷӯёни стоматология аҳамияти хос дошт.
Фаъолияти ҷамъиятии ӯ низ бо рушди стоматологияи миллӣ пайванди ногусастанӣ дошт. Ӯ узви раёсати Асотсиатсияи стоматологҳои Тоҷикистон буд ва дар рушди ҷомеаи касбии стоматологҳо саҳм мегузошт. Ҳузури чунин мутахассисон дар сохторҳои касбӣ барои таҳкими робитаи байни табибон, баланд бардоштани сатҳи хизматрасонии стоматологӣ ва рушди илмии соҳа аҳамияти калон дошт.
Меҳнати содиқонаи Саидҷон Муродович аз ҷониби ҷомеа ва соҳаи тандурустиву маориф қадршиносӣ гардид. Соли 2009 ба ӯ нишони ифтихории «Аълочии тандурустии Тоҷикистон» ва баъдан унвони «Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон» дода шуд.Инчунин, соли 2012 аз дасти мубораки Пешвои миллат бо медали «Шавқат» қадрдонӣ шудааст. Ин қадрдониҳо нишони эътирофи фаъолияти бисёрсолаи ӯ дар ду соҳаи ба ҳам пайванди тиб ва маориф буданд. Зеро ӯ на танҳо табиби беморон, балки табиби дониш ва тарбиятгари табибони оянда низ буд.
Дар зиндагии ҳар як донишманд рӯйдодҳое ҳастанд, ки онҳоро метавон ба марҳилаҳои муҳим ҷудо кард, аммо баъзеҳо тамоми умр бо як ҳадаф зиндагӣ мекунанд. Барои Саидҷон Шарипов чунин ҳадаф хизмат ба инсон, рушди стоматология ва тарбияи мутахассиси арзанда буд. Ӯ аз зинаҳои одии фаъолияти тиббӣ то роҳбарии кафедра, маркази клиникӣ ва факултет расид, аммо дар ҳама марҳилаҳо ҳамон табиби донишманду масъулиятшинос боқӣ монд.
Агар умр имкон медод, шояд доираи ҷустуҷӯҳои илмии ӯ боз ҳам васеътар мешуд. Тадқиқотҳое, ки ӯ дар самти тиббию иҷтимоӣ ва стоматологии беморони баъди ҷарроҳии ҷоғу рӯй ва гардан анҷом медод, иқтидори рушди минбаъдаи калон доштанд. Ҳамкорон ва шогирдонаш бар ин назаранд, ки агар фурсат бештар мебуд, ӯ метавонист дар илми стоматология ба қуллаҳои боз ҳам баландтар бирасад. Аммо арзиши инсон ва донишмандро танҳо бо унвон муайян намекунанд. Мероси илмӣ, шогирдон, таҷрибаи касбӣ ва таъсире, ки шахс ба рушди соҳа мегузорад, баъзан аз ҳама унвонҳо болотар меистад.
Маҳз ҳамин мерос имрӯз низ аҳамияти худро нигоҳ медорад. Шогирдоне, ки аз ӯ дарс омӯхтаанд, табибоне, ки аз таҷрибаи ӯ баҳра гирифтаанд ва ҳамкороне, ки солҳои зиёд дар паҳлуяш фаъолият кардаанд, идомадиҳандаи роҳи касбии ӯ мебошанд. Ҳар як шогирди муваффақ, ҳар як беморе, ки бо ёрии стоматологияи муосир ба ҳаёти солим баргаштааст ва ҳар як тадқиқоти илмие, ки барои рушди соҳа мусоидат мекунад, ба маъное идомаи кори ӯст.
35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҷомеаи кишвар танҳо санаи таърихӣ нест. Ин фурсатест барои гиромидошти шахсоне, ки дар даврони соҳибистиқлолӣ ва дар солҳои пеш аз он барои рушди соҳаҳои гуногуни ҳаёти кишвар саҳм гузоштаанд. Илм ва тандурустӣ аз ҷумлаи соҳаҳое мебошанд, ки пешрафти онҳо бе меҳнати фидокоронаи олимон, омӯзгорон ва табибон имконнопазир аст. Шарипов Саидҷон Муродович низ аз ҷумлаи чунин фарзандони содиқи илму тибби тоҷик буд.
Зиндагиномаи ӯ моро ба як ҳақиқати муҳим мерасонад, ки номи инсонро солҳо ва унвонҳо не, балки кори нек, дониш, шогирдон ва хизмат ба ҷомеа зинда нигоҳ медорад. Ӯ бо фаъолияти бисёрҷонибаи худ дар рушди стоматологияи тоҷик, такмили таълими стоматологӣ, тарбияи мутахассисони ҷавон ва пешбурди корҳои илмӣ саҳми арзанда гузошт.
Саҳифаи зиндагии Шарипов Саидҷон Муродович дар таърихи стоматологияи тоҷик саҳифаи меҳнат, дониш ва садоқат аст. Ӯ аз насли табибоне буд, ки касбро на танҳо ҳамчун манбаи рӯзгор, балки ҳамчун рисолати инсонӣ пазируфтанд. Аз ҳамин ҷост, ки хотираи чунин олимон дар дилҳо боқӣ мемонад ва осори илмии онҳо барои наслҳои минбаъда ҳамчун чароғи роҳ хизмат мекунад.
Имрӯз, ки Тоҷикистони соҳибистиқлол 35-солагии Истиқлоли давлатиро истиқбол мегирад, ёд намудани чунин чеҳраҳои илмӣ ва тиббӣ аҳамияти хос дорад. Зеро таърихи истиқлол танҳо таърихи рӯйдодҳои бузурги сиёсӣ нест, он таърихи одамонест, ки дар соҳаҳои гуногун бо меҳнати худ барои ободии кишвар, пешрафти илм ва беҳбудии зиндагии мардум саҳм гузоштаанд. Шарипов Саидҷон Муродович низ дар ин таърих ҷойгоҳи худро дорад , ҳамчун стоматолог-ортопед, муҳаққиқ, омӯзгор, роҳбар ва тарбиятгари насли нави табибон.
Хотираи ӯ дар миёни ҳамкорону шогирдон боқӣ хоҳад монд. Мероси илмӣ ва педагогии ӯ бошад, ҳамчун ҷузъи мероси стоматологияи тоҷик ба наслҳои оянда хизмат хоҳад кард. Ва шояд беҳтарин арҷгузорӣ ба хотираи ин олими фидоӣ он бошад, ки шогирдонаш роҳи дониш, инсондӯстӣ ва садоқат ба касбро идома диҳанд ҳамон роҳе, ки ӯ тамоми умри хеш бо сарбаландӣ тай намуд.
