
29-уми сентябр дар саросари ҷаҳон Рӯзи ҷаҳонии дил таҷлил мешавад. Ин сана фурсати хубест барои бознигарии одатҳои рӯзмарра ва ба худ саволи одӣ додан: мо барои саломатии дили худ чӣ кор мекунем?
Бемориҳои дилу раг яке аз мушкилоти асосии тандурустии ҷаҳон боқӣ мемонанд. Тибқи маълумоти Созмони ҷаҳонии тандурустӣ, соли 2022 тақрибан 19,8 миллион нафар дар ҷаҳон бар асари бемориҳои дилу раг фавтидаанд. Қисми зиёди ин фавтҳо ба сактаи дил ва сактаи мағзӣ вобаста буданд. Ин рақамҳо танҳо омор нестанд. Дар паси ҳар рақам зиндагии як инсон, як оила ва наздиконе меистанд, ки ба ӯ ниёз доранд. Муҳим он аст, ки бисёре аз омилҳои хавфи бемориҳои дилу рагро метавон пешгирӣ ё назорат кард. Фишори баланди хун, холестерини баланд, диабет, тамокукашӣ, камҳаракатӣ, ғизои носолим ва вазни зиёдатӣ аз ҷумлаи омилҳое мебошанд, ки ба саломатии дил таъсир мерасонанд.
Дар бораи саломатии дил бисёриҳо пеш аз ҳама ба доруҳо ва табобат фикр мекунанд. Аммо ғамхорӣ ба дил хеле пештар дар тарзи зиндагии ҳаррӯза оғоз мешавад. Ҳаракати ҷисмонӣ яке аз одатҳои муҳим аст. Барои солим будан ҳатман ба варзиши касбӣ машғул шудан шарт нест. Пиёда гаштан, истифодаи зинапоя ба ҷойи лифт, корҳои ҷисмонӣ ва кам кардани вақти нишастан метавонанд ба фаъолияти умумии организм мусоидат кунанд.
Ғизо низ нақши муҳим дорад. Миқдори зиёди намак, ғизои серравған ва маҳсулоти дорои қанди зиёд метавонанд ба саломатӣ таъсири манфӣ расонанд. Баръакс, ғизои мутавозин бо иштироки сабзавот, мева, ғалладона ва дигар маҳсулоти фоиданок барои нигоҳ доштани саломатӣ муҳим аст.
Тамокукашӣ бошад, аз омилҳои муҳими хавфи бемориҳои дилу раг ба ҳисоб меравад. Аз ин рӯ, даст кашидан аз тамоку яке аз қарорҳое мебошад, ки метавонад ба саломатии дил таъсири мусбат расонад.
Яке аз хусусиятҳои фишори баланди хун дар он аст, ки инсон метавонад муддати дароз онро эҳсос накунад. Шахс метавонад худро хуб ҳис кунад, кор кунад ва зиндагии муқаррарӣ дошта бошад, дар ҳоле ки фишори хунаш баланд аст. Аз ин рӯ, танҳо ба эҳсоси худ такя кардан кофӣ нест. Санҷиши мунтазами фишори хун имкон медиҳад, ки тағйироти эҳтимолӣ сари вақт ошкор шаванд.
Баъзан инсон гумон мекунад, ки дарди қафаси сина «худ аз худ мегузарад». Аммо баъзе нишонаҳо метавонанд аз ҳолати фаврии тиббӣ дарак диҳанд.
Ҳангоми сактаи дил метавонад дард ё фишор дар маркази қафаси сина пайдо шавад. Дард метавонад ба даст ё китф, пушт, гардан ё ҷоғ паҳн шавад. Нафастангӣ, арақи сард, дилбеҳузурӣ, сарчархӣ ё эҳсоси беҳолӣ низ метавонанд аз нишонаҳои он бошанд. Дар чунин ҳолатҳо интизор шудан дуруст нест. Сактаи дил ҳолати таъҷилии тиббӣ мебошад ва ба ёрии тиббӣ ҳарчи зудтар ниёз дорад. Муҳим аст, ки нишонаҳо дар ҳамаи одамон яксон набошанд. Аз ин рӯ, ҳангоми пайдо шудани аломатҳои ғайриоддӣ ва шадид бояд ба ёрии таъҷилии тиббӣ муроҷиат кард.
Баъзан чунин андеша вуҷуд дорад, ки бемориҳои дил танҳо ба одамони солхӯрда дахл доранд. Дар асл, хавфи бемориҳои дилу раг метавонад ба омилҳои гуногун вобаста бошад ва пешгирии онҳо бояд аз синни ҷавонӣ оғоз шавад.
Одатҳои солим, фаъолияти ҷисмонӣ, ғизои мутавозин, даст кашидан аз тамоку ва назорати нишондиҳандаҳои асосии саломатӣ метавонанд қисми муҳими ғамхорӣ ба дил бошанд. Ҳатто тағйироти хурд дар тарзи зиндагӣ, агар пайваста риоя шаванд, метавонанд аҳамият дошта бошанд.
Рӯзи ҷаҳонии дил танҳо як санаи тақвимӣ нест. Он моро водор мекунад, ки ба як узви бадан, ки ҳар сония барои мо кор мекунад, бештар таваҷҷуҳ намоем. Шояд имрӯз вақти он расидааст, ки фишори хуни худро чен кунем. Ё ба ҷойи чанд соат нишастан каме бештар роҳ гардем. Шояд истеъмоли намакро кам кунем, ғизои солимтар интихоб намоем ё аз одате, ки ба саломатӣ зарар дорад, даст кашем.



