Ба кӯдак хоҳиши худро зӯран бор накунед
Имрӯз замоне шуда, ки кўдакони хурдсол, ҳатто мактаббачаҳо вақти зиёди худро бо телефон ё компютер гузаронда, оҳиста –оҳиста аз олами зинда канда мешаванд. Тамоми маълумоти даркору нодаркорро онҳо тавассути чашм ё гӯш мегиранду дигар узвҳояшон бекор мемонад, рушд намекунанд. Худ ҳам мефаҳмед, ки ин бад аст, зеро ин ҳолат метавонад ба заъфи равонию ҷисмонии фарзандатон оварда расонад. Аз дасташ кашида гирифтани телефон, ё паси компютер дигар нишастан намондан илоҷи кор нест. Ин амал таъсири акс дошта метавонад, яъне ҷигарбандатон мумкин бо шумо қаҳрӣ шавад. Аммо дар хурдсолӣ ҳар кадоми онҳо кашшоф ҳастанду тамоми ҳодисаҳои олами атроф барояшон ҷолиб. Ҳама чизро донистан мехоҳанд. Пеш кудакон падару модарро саволборон мекарданд, ҳоло бошад ҷавоб аз смартфон меҷуянд.
Пас чӣ бояд кард барои ба олами воқеӣ баргардонданашон? Тадриҷан вақти машғулшавӣ бо телефону компютерро кам кунед. Бо маслиҳат, яъне ҳеҷ гоҳ ба фарзандатон аз боло ба поин нанигаред, чун ҳамсолаш муносибат кунед. Чизе пешниҳод намоед, ки барояш воқеан шавқовар бошад. Масалан, сайругашт дар боғ, рафтан берун аз шаҳр ё лаби соњил. Муҳимаш ҷое бошад орому сокит ва ҳатман зебо. Ва ҷои бозӣ ҳам дошта бошад. Аз кўдак хоҳиш намоед, ки чизҳои дидаашро ном гирифта, тасвир кунад. Кадомеро, ки надонист, фаҳмонед. Баъди хона омадан якҷоя ба хотир биёред чизҳои дидаро. Агар хоҳиш дошта бошад, нависад. Беҳтараш расмашонро кашад, масалан ҳайвонҳо, дарахтҳо, гулҳо ё абрҳои осмонро.
Ба кўдакатон гуш додан, яъне шунидану фарқ кардани ҳар гуна садою овозро омўзонед. Оромии боғ (агар дар наздикӣ ҷангал набошад) ба ин маънӣ машғулияти беҳтарин аст. Дар марғзор нишаста, садои парранда, ё хишир-хиширро якҷоя гўш кунед, он аз куҷо мебиёяд, садои чӣ бошад ва ғайра.
Ҳангоми дар лаби дарё нишастан ва тамошои тулуъ ё ғуруби офтоб ё парвози парандаҳо аз кўдакатон пурсед, ки ин лаҳзаҳо чӣ фикрҳо аз дилаш мегузаранд, оё ин манзараҳо ба шавқ меорандаш.
Пас аз бозгашт ба хона аз писарча ё духтарчаатон хоҳиш намоед,ки лаҳзаҳои аҷибро ба ёд орад. Баъдан маслиҳат диҳед, ки онҳоро дар хотираш нигоҳ дорад. Тарзи дуруст, муносибати эҳтиёткорона нисбат ба табиатро фаҳмонед. Хубтараш мисолҳо биёред.
Ба суолҳои беохираш аз қабили «барои чӣ напартофт, барои чӣ нашикаст, барои чӣ надаронд?» ягон мисол биёред. Масалан, «тасаввур кун, ки ба хонаи мо меҳмонҳо омаданду ҳама паси миз нишаста, зарфҳоро ба ҳар тараф парешон намуданд, боқимондаи ғизоҳоро рӯйи қолин партофтанд. Сипас онҳо дар миёна хона оташ афрўхта, мусиқиро баланд карданд ва ҳамаи гулҳои моро, ки бо эҳтиёт парвариш мекардем, канданд». Албатта, кўдак аз чунин рафтори меҳмонҳо, ки аз доираи адаб берун аст, дар тааҷҷуб мемонад. Фаҳмонед, ки бисёриҳо вақте ба сайри ҷангал, боғ ва табиат мераванд, айнан чунин корҳои нораворо анҷом медиҳанд. Ин мисоли овардаатон метавонад таконе дар тарбияи экологии кўдак шавад.
Таҳияи Мадинаи ДАВЛАТ
