КАДОМ ХӮРОКҲО АРТРИТРО ПЕШГИРӢ МЕКУНАНД?

КАДОМ ХӮРОКҲО АРТРИТРО ПЕШГИРӢ МЕКУНАНД?

12 – уми октябр ҳамчун Рӯзи ҷаҳонии артрит қайд карда мешавад. Ҳадаф аз баргузории ин сана таблиғи огоҳӣ дар бораи ин беморӣ ва намудҳои зиёди он, инчунин таъсири ҷисмонӣ ва рӯҳии он мебошад.

Артритҳои аутоиммунӣ як гурӯҳи намудҳои гуногуни артрит мебошанд, ки системаи муҳофизатии шахс ба худ ҳамла мекунад. Навъи маъмултарини артрити аутоиммунӣ артрити ревматоидӣ мебошад. Тибқи гузоришҳо, тақрибан нисфи аҳолии кураи замин ба ин ё он намуди бемории артритҳои аутоиммунӣ гирифторанд ва танҳо 50 фоизи онҳо ташхиси дуруст мегиранд.

Артритҳои аутоиммунӣ чист?

Тавре, ки дар боло зикр гардид, артритҳои аутоиммунӣ ҳамчун гурӯҳи намудҳои гуногуни артрит ҳолате мебошанд, ки мушакҳои атрофи буғумҳои бадан, аз қабили зонуҳо, пушт, дастҳо, ангуштҳо сахт мешаванд, ки боиси дард ва маҳдудияти ҳаракат мегарданд. Ин ҳолат бештар дар одамони аз 60 — сола боло дида мешавад.

Зиёда аз 100 намуди артрит вуҷуд дорад. Артрити псориатӣ яке аз намудҳои маъмултарини артритҳои аутоиммунӣ мебошанд.

Аломатҳои артритҳои аутоиммунӣ вобаста ба намуди мушаххаси артрит фарқ мекунанд, аммо баъзе аз нишонаҳои маъмул ба монанди хастагӣ, таб, дарди буғумҳо, варам ва сустӣ дар он дида мешаванд.

Дар ин мақола, мо хӯрокҳои беҳтарин ва бадтаринро барои шахси гирифтори артрит номбар мекунем.

Парҳез ва артритҳои аутоиммунӣ

Дарди доимии буғумҳо, ки баъзан тоқатфарсо шуда, беморро безобита мекунад, нишонаи асосии артрит мебошад. Аввалин чизе, ки метавонист барои пешгирӣ аз бадтар шудани ин аломат кор кунад, канорагирӣ аз баъзе хӯрокҳое мебошад, ки артритро ба вуҷуд оварда метавонанд. Хӯрокҳое ҳастанд, ки аз чарбҳои сершумор ва қандҳо бой мебошанд ва метавонанд илтиҳобро афзоиш диҳанд, эҳтимолияти бемориҳои дилро зиёд кунанд ва ба организм зарари умумӣ расонанд. Аммо, баъзе маҳсулоти хӯрокворӣ мавҷуданд, ки метавонанд илтиҳобро коҳиш диҳанд ва сахтии дарунро дар муътадил нигоҳ доранд. Табобати артрит маълум нест, аммо нишонаҳои он метавонанд тавассути риояи парҳез зери назорат бошанд.

Истеъмоли хӯрокҳои зидди илтиҳобӣ ва канорагирӣ аз баъзе хӯрокҳое, ки барои артрит зарар доранд, аломатҳоро сабук мекунад. Масалан, равғани зайтун ва пиёз ғизоеанд, ки дарди артритро таскин медиҳанд. Хӯрокҳои аз каротин бой барои табобати артрит фоидаоваранд. Бо вуҷуди ин, баъзе хӯрокҳое ҳастанд, ки дарди артритро шадидтар мекунанд. Агар шумо аз артрити ревматоидӣ ранҷ мекашед, ғизоҳои аз кислотаи пешоб бой, ба мисли помидор метавонанд дарди буғумҳоро зиёд кунанд.

Тавре, ки таҳқиқот қайд мекунанд, парҳези махсус барои артрит вуҷуд надорад. Ва дар як пурсиш қайд карда шуд, ки 24 фоизи шахсони гирифтори артрити ревматоид гузориш додаанд, ки парҳези онҳо ба вазнинии нишонаҳои онҳо таъсир мерасонад.

Бояд дар интихоби хӯрокҳои зидди илтиҳобӣ ва маҳдуд кардан ё пешгирӣ кардани хӯрокҳое, ки метавонанд дарди буғумҳоро ба вуҷуд оранд, эҳтиёткор бошанд, то ин ки нишонаҳои марбут ба артрит сабукӣ ёбанд.

Ғизоҳо барои беморони гирифтори артрит

Хӯрокҳое мавҷуданд, ки метавонанд ба рафъи илтиҳоб мусоидат кунанд ва метавонанд каме аз дарди буғумҳо, ки бо артрит алоқаманданд, кӯмак кунанд.

1. Ғалладонагиҳо

Тибқи таҳқиқот, истеъмоли ғалладонагиҳо дар муқоиса бо нони сафед, биринҷ ё макарон метавонад илтиҳобро якбора коҳиш диҳад. Зеро ғози табототӣ дар ғалладонагиҳо мавҷудбуда метавонад ба коҳиши илтиҳоб мусоидат кунад. Ғайр аз он, ғалладонагиҳо ба паст шудани сатҳи сафедаи C-реактивӣ (CRP) дар хун мусоидат мекунанд, ки ин сабаби намоёни илтиҳоби артритҳои ревматоидӣ мебошад.

Ғизоҳои номбаршуда инҳоянд: супӣ (овёс), биринҷи қаҳваранг ва орди сабӯсдор.

2. Моҳии серравған

Мувофиқи тадқиқот, маҳсулоти хӯрокворие, ки аз кислотаҳои чарбии омега-3 бой мебошанд, метавонанд ба паст кардани илтиҳоб мусоидат кунанд. Кислотаҳои чарбии омега-3, ки дар моҳӣ мавҷуданд, метавонанд сатҳи холестерини бадро коҳиш диҳанд, зеро артрити ревматоидӣ метавонад касро ба хатари зиёдтари бемориҳои дил дучор кунад. Аз ин рӯ, истеъмоли холестерини хуб метавонад ба солимии қалб мусоидат кунад.

Намудҳои моҳии “Салмун” ва “Анчоус”, манбаъҳои бузурги кислотаҳои чарбии омега-3 мебошанд. Ҳафтае ду маротиба хӯрдани моҳӣ барои солим ва эмин нигоҳ доштани дил муфид аст.

3. Сабзавот ва кабудиҳо

Витамини Е, ки дар кабудиҳо, аз қабили исфаноҷ (испаноқ) ва гулкарам мавҷуд аст, баданро аз молекулаҳои илтиҳобӣ муҳофизат мекунад. Кабудиҳо, ки инчунин аз витаминҳо ва минералҳо, аз қабили калтсий, оҳан ғанианд, метавонанд дар мубориза бо бемориҳои илтиҳобӣ кӯмак расонанд ва ба ин васила онҳоро барои одамони гирифтори артрит бениҳоят муфид гардонанд.

Аз ин рӯ бар номгӯи ғизои ҳаррӯзаатон сабзавоту кабудиҳоро ҷой диҳед.

4. Чормағз

Чормағзҳо манбаи бузурги кислотаҳои чарбии омега-3 ва витамини Е мебошанд, ки дар мубориза бо илтиҳоб самаранок кӯмак мекунанд. Аксари навъҳои чормағз аз антиоксидантҳо бой мебошанд, ки барои нигоҳ доштан ва мубориза бо зарари дар натиҷаи илтиҳоббуда мусоидат менамоянд.

Боварӣ ҳосил кунед, ки бодом, донаи зардолу ва чормағзро ба парҳези ҳаррӯзаи худ дохил кунед, то илтиҳобро нигоҳ надоред.

5. Равғани зайтун

Оё шумо медонед, ки парҳези баҳри Миёназамин барои онҳое, ки гирифтори илтиҳоб ва артрити ревматоид мебошанд, хеле хуб аст? Равғани зайтун, ки қисми асосии он барои онҳое, ки гирифтори артрити ревматоидӣ мебошанд, айни муддаост. Истеъмоли равғани зайтун баробари истеъмоли доруҳои таскиндиҳандаи дард самарабахш аст.

6. Буттамева

Мева як роҳи хуби нигоҳ доштани илтиҳоби дар артрити ревматоид ба амаломада мебошад. Оё шумо медонед, ки буттамева манбаи бузурги хосиятҳои зидди илтиҳобист? Антосианинҳои таркиби буттамеваҳо дорои хосиятҳои зиддиилтиҳобӣ мебошанд. Аз ин рӯ, ин хӯрокҳо метавонанд ихтилоли марбут ба илтиҳобро муассир табобат кунанд.

7. Занҷабил (гармдору, имбир)

Гармдору метавонад қобилияте дошта бошад, ки нишонаҳои артритро сабук кунад. Чунин ба назар мерасад, ки хосиятҳои зидди илтиҳоби он ба рафъи дард ва беҳтар кардани кори буғумҳо дар одамони гирифтори артрит мусоидат мекунанд.

8. Сирпиёз

Сирпиёз дорои диалилдисулфид, як ҷузъи зиддиилтиҳобӣ мебошад, ки таъсири ситокинҳои зидди илтиҳобиро маҳдуд мекунад. Сирпиёз қобилияти кӯмак ба мубориза бо илтиҳобро дорад ва ҳатто метавонад ба пешгирии зарари пайдоиш аз артрит мусоидат намояд.

Ғизоҳо барои пешгирӣ аз артрит

9. Шакар ва карбогидратҳои тозашуда

Шакар ва карбогидратҳои тозашуда бояд аз дастурхони беморони гирифтори артрити ревматоидӣ хориҷ карда шаванд, зеро шакар илтиҳоби баданро тавассути афзоиши озодшавии ситокинҳо, ки паёмрасони илтиҳобӣ мебошанд, ба вуҷуд меоранд.

Аз конфетҳо, хӯрокҳои коркардшуда, содаҳо ва маҳсулоти аз орди сафед пухташуда, канорагирӣ кунед. Агар шумо касе бошед, ки аз шириниҳо, ба монанди торт, сэндвич, нони сафед, булочка ва ғайраҳо лаззат мебаред, вақти он расидааст, ки бо ин хӯрокҳо видоъ кунед.

10. Маҳсулоти ширӣ

Маҳсулоти ширӣ аз ғизоҳои беҳтарини пешгирӣ аз артрит ба шумор мераванд, зеро онҳо сафедаҳое доранд, ки метавонанд дарди артритро бадтар кунанд. Сафедаҳои казеин, ки дар таркиби маҳсулоти ширӣ мавҷуданд, метавонанд нишонаҳои артрити ревматоидиро ба вуҷуд оранд.

Аз шир, панир, равған ва дигар маҳсулоти ширӣ даст кашед ва ба парҳези набототӣ гузаред.

11. Хӯрокҳои бирёншуда ва коркардшуда

Инҳо ҳеҷ гоҳ хушхабар нестанд, зеро хӯрокҳои бирён метавонанд ба илтиҳоби музмин оварда расонанд ва нишонаҳои артритро бадтар кунанд. Инҳо тавлиди токсинҳоро бо номи Advanced Glycation End Products (AGES) маъруф мекунанд, ки илтиҳобро ба вуҷуд меоранд.

Аз истеъмоли хӯрокҳои бирёншуда ва коркардшуда ба монанди гӯштҳои бирён ва хӯрокҳои омодашудаи яхкардашуда канорагирӣ кунед.

12. Намак ва консервантҳо

Намаки аз ҳад зиёд яке аз сабабҳои асосии илтиҳоб аст. Истеъмоли мунтазами хӯрокҳо, ки дорои миқдори зиёди натрий мебошанд (бисёр хӯрокҳо намаки аз ҳад зиёд ва дигар консервантҳо доранд, ки мӯҳлати дарозтарро нигоҳ доранд) боиси илтиҳоби буғумҳо мегардад.

Ба ғизои худ намакро камтар илова кунед ва ҳангоми хариди маҳсулоти хӯрокворӣ таркибашро хонед, то аз меъёри компонентҳои он огоҳ шавед!

13. Гӯшти сурх

Гӯшти гов, гӯсфанд, хук, гӯшти буз, гӯшти гӯсола ва ғайра, ҳама гӯшти сурхи маъмулан истеъмолшаванда мебошанд, ки бояд шахсони гирифтори намудҳои артрит аз онҳо парҳез кунанд. Азбаски гӯшти сурх дорои кислотаҳои чарбии омега-6 мебошад, ки чарбҳои солим нестанд, вақте ки дар бадан ҷамъ мешаванд, метавонанд сатҳи холестерин ва ҳуҷайраҳои чарбро афзоиш диҳанд ва илтиҳоби буғумҳо дар одамони гирифтори артрит бадтар шавад.

Таҳқиқот нишон дод, ки одамоне, ки истеъмоли гӯшти сурхро намудаанд, саломатиашон беҳтар шудааст.

14. Алкогол

Машруботи спиртӣ яке аз парҳезҳои ҳатмӣ барои пешгирӣ аз артрит мебошад. Ҳар намуди спирт дар табиат шадидан илтиҳобнок аст ва истеъмол кардани миқдори ками он низ метавонад илтиҳоби буғумҳоро ба амал орад ва нишонаҳои ҳолатро бадтар кунад.

15. Равғани ҷуворимакка

Бисёре аз хӯрокҳо дар хонаҳо ва дар тарабхонаҳо бо равғани ҷуворимакка пухта мешаванд, ки баъзеи онҳо гӯшти бирён, пирожкӣ ва ғайра мебошанд. Равғани ҷуворимакка аз кислотаҳои чарбии омега-6 бой аст, ки барои бадани инсон чандон муфид нестанд, ба фарқ аз кислотаҳои чарбии омега-3, ки барои артрит фоидаоваранд. Ин кислотаҳои чарбӣ метавонанд инчунин илтиҳоби атрофи буғумҳоро ба вуҷуд оварда, артритро шиддат бахшанд.

Ғизоҳоеро, ки дорои кислотаҳои чарбии омега-6 мебошанд, бо ғизоҳои дорои хосияти зиддиилтиҳобидоштаи омега-3, ба монанди равғани зайтун, чормағз ва ғайра иваз кунед.

Баъзе намудҳои дигари хӯрокҳое, ки бояд беморони гирифтори артрит пешгирӣ намоянд, инҳоянд:

• Бодинҷон (боимҷон, боқлаҷон);
• Хӯрокҳои аз глютин бой, ба монанди нон, чаппотӣ, кулчақанд ва ғайра;
• Помидор;
• Харчанги баҳрӣ, майгу, устухона ва ғайра;
• Қаҳва.

Ёддошти ниҳоӣ…

Хулоса ин аст, ки шахси гирифтори артрит бояд хӯроки худро бодиққат интихоб кунад. Хӯрокҳои зиддиилтиҳобӣ дар парҳези шумо ва маҳдуд кардани хӯрокҳое, ки метавонанд боиси дарди буғумҳо шаванд, роҳи ҳалли беҳтарин аст.

Усули беҳтарини мубориза бо артрити ревматоидӣ ва нигоҳ доштани илтиҳоб қабули парҳези ғизоҳои он антиоксидантҳо, витамини Е ва кислотаҳои чарбии омега-3 ғанӣ, мебошад.

Таҳияи

Шервони УМРИДДИН