Дарунравӣ бемории маъмулӣ буда, омилҳои гуногуни пайдошавӣ дорад. Аз ҷумла риоя нагардидани гигиенаи шахсӣ, қоидаҳои санитарию беҳдоштӣ дар оила, истеъмоли меваю сабзавоти ношуста, ғизои мўҳлаташ гузашта ё туршшуда ба ин боис шуда метавонанд.
Бояд гуфт, ки дарунравӣ дар натиҷаи истифодаи баъзе аз доруворӣ низ сар заданаш мумкин аст, махсусан, истифодаи тӯлонии антибиотикҳо. Ҳамчунин, кӯдакони синни ширмак бисёр осебпазир буда, дар ҳолати ба ҷои шири модар шири сунъӣ хӯрдан эҳтимоли дарунрав шуданашон зиёд мегардад.
Ин беморӣ мӯҳлати гуногуни пайдоиш дошта, аз якчанд соат то чанд рӯз давом мекунад. Яъне шадид, давомнок ва тӯлонӣ (зиёда аз 14 рӯз) мешавад. Дар натиҷаи дарунравӣ кӯдак бемадор гашта, ҳарорати баданаш боло меравад ва коҳиши оби бадан ба амал меояд. Бояд таъкид намуд, ки ҳолати мазкур барои кӯдакон хеле хатарнок буда, талафи аз ҳад зиёди оби бадан мумкин аст ба фавти онҳо орад. Ҳамчунин, дар узвҳои ҳозима бактерия ва моддаҳои зараровар пайдо шуда, фаъолияти муътадили меъдаю рӯдаҳоро халалдор месозанд.
Дар баробари пайдо шудани нишонаҳои дилбеҳузурӣ, қайкунӣ, баланд шудани таб ва хушкии даҳон дахолати фаврии табиби оилавӣ лозим аст. Аз ин рӯ, волидон бояд бетаъхир табибро ба хона даъват намоянд. То омадани табиб бошад, ба кӯдаки дарунрав бояд маҳлули намакоб (регидрон) нӯшонд. Айни ҳол аксарияти марказҳои саломатӣ бо хокаи регидрон таъмин буда, ҳангоми муроҷиат беморонро бо маҳлули регидрон ройгон таъмин мекунанд.
Бояд таъкид кунам, ки бе тавсияи духтур ба кӯдакони навзоду ширмак дорувории зидди дарунравӣ додан мумкин нест, зеро аз ин “мустақилии” волидон ҳолати кӯдаки бемор бад шуда метавонад.
Яке аз роҳҳҳои дигари пешгирии дарунравӣ ин парҳез мебошад. Волидон набояд ба бемор ширу маҳсулоти ширӣ, меваю сабзавот, нӯшобаҳои гуногун, шарбати ширини меваҳо диҳанд. Давом додани синамаконии кўдакони ширхора ҳатмист, чунки синамаконӣ метавонад шиддатнокии дарунравиро паст намояд. Ҳамчунин тавсия мешавад, ки ба кўдакони аз синни 6 – моҳа боло оби шўрбо, биринҷ, зардолу, ҷурғот ва дигар нӯшобаҳоро диҳанд. Ғизои иловагӣ дар муддати 2 ҳафтаи аввал ба бемор зарур мебошад. Инчунин, ба кўдаконе, ки ғизоҳои сунъӣ истеъмол мекунанд, бояд ҳар дафъа баъди дарунравӣ ба таври илова ба ин миқдор бояд регидрон нӯшонд: то дусола аз 200 то 300 мл ва аз дусола боло аз 300 то 750 мл.
Маҳлули регидронро дар зарфи сафолин тайёр кардан хубтар аст, на дар зарфи шишагин. Онро ба фарзандатон бо қошуқча кам-кам дар фосилаи ҳар панҷ-даҳ дақиқа нӯшонед. Агар ин ҳангом дилаш беҳузур шавад ё қай кунад, ягон даҳ дақиқа танаффус карда, баъд боз оҳиста – оҳиста нўшонидани маҳлулро давом диҳед. Кӯдаки бемор то қатъи пурраи дарунравӣ бояд ҳарчи бештар моеъ нўшад.
Бо мақсади муайянсозии сабабҳои дарунравии шадид волидонро зарур аст, ки фавран наҷосати беморро барои ташхис ба озмоишгоҳ супоранд.
Кӯдакони хешро эҳтиёт намоед!
Маҳмадаюб АЗИМОВ,
табиби оилавии Маркази саломатии №13
