Ҳарчанд ба воситаи ҳароратсанҷ (термометр) ташхис нагузоранд ҳам, ин асбоб ҷузъи асосии доруқуттии (аптечка)-и ҳар хонавода аст, зеро чен кардани ҳарорат яке аз усулҳои объективии баҳодиҳии саломатии одам бе иштироки мутахассис аст.
Дар тўли таърих Касе аниқ намедонад, ки кай ва кӣ нахустин термометрро ихтироъ кард. Олимону табибони асрҳои XVI-XVII Галилео Галилей, Корнелиус Дребел, Санторио ва Реберт Флад дар такмил додану паҳн кардани ҳароратсанҷ саҳми босазо гузоштаанд. Бори аввал калимаи “термометр” соли 1624 дар адабиёт истифода шудааст. Зарфи шишагини бо симоб пуркар дашударо бошад, соли 1714 Даниел Фаренгейт сохта буд. Соли 1742 астроном ва математики швед Андер Селсий пешниҳод кард, ки қитъаҳои миёни нуқтаҳои зарфи шишагинро ба 100 ҳиссаи баробар тақсим на моянд, яъне дараҷа (градус). Ин навовариро на ҳама қабул намуданд. Масалан, дар ИМА то ҳол ҳарорати бадан ва ҳаворо на бо “Селсий” (С) балки бо “Фаренгейт”(Ѓ) чен мекунанд.
Соли 1866 духтури бритонӣ Томас Олбат ҳароратсанҷи тиббиро ихтироъ кард. Соли 1991 бо пайдо шудани дастгоҳи инфрасурх имкони фосилавӣ чен кардани ҳарорати бадан пайдо шуд.
Симобӣ хатарнок аст? Ҳароратсанҷи симобӣ дастрастарин ва дар истифода осонтарин буда, ҳароратро дақиқ муайян мекунад, аммо андаке дурушт аст. Шикастанаш хатари калон дорад. Хавфи он вуҷуд дорад, ки кўдакон аз беэҳтиётии калонсолон истифода бурда, ҳароратсанҷи симобиро ба даҳон баранд, шиканонанд ва бо шишапораҳои он захмӣ шаванд. Хатари заҳролудшавӣ аз симоби ҳароратсанҷи тиббӣ хело ночиз аст. Ба шарте ки онро фурў набаранд.
Фарқияти ҳароратсанҷи симобӣ аз инфрасурх.
Агар ҳароратсанҷи симобӣ шикаст, биноро ба зудӣ шамол дода, симоби рехтаро сахт маҳкам кунед. Зарфи мазкурро ба мақомоти маҳаллии кумитаи ҳолатҳои фавқулода супоред.
Имрўз бисёриҳо ба ҳароратсанҷи электронӣ рў оварда истодаанд, аммо иддае ҳанўз ба дурустии нишондоди ҳароратсанҷи электронӣ шубҳа доранд. Бо мақсади аниқ кардан дар зарфе оби гарм гиред, ки чандон сўзон набошад. Ҳароратсанҷи электронӣ ва симобиро ба он гузоред. Баъди додани сигнал ҳароратсанҷи электронӣ ва баъди аз баландшавӣ мондани ҳароратсанҷи симобӣ онҳоро аз зарф берун карда нишондиҳандаҳояшонро навишта бо ҳам муқоиса кунед.
Чизи дигаре, ки бароятон хотиррасон кардан мехоҳем ин аст, ки вақте ҳарор атсанҷи электрониро ҳамроҳатон ба сафар мегиред, батареяҳои эҳтиётӣ гиред, зеро бо сабаби суст шудани қувваи батарея мумкин аст, ки он дуруст кор накунад.
Таҳияи С. Наҷмиддинзода
