Мусоҳиба бо мудири шуъбаи ортопедӣ (раддодӣ) – и калонсолони Маркази миллии тиббии Тоҷикистон “Шифобахш” Юсуф Ҳошимов
Имрўз мушоҳида мешавад, ки муроҷиати аҳолӣ аз дарди буғумҳо ва умуман, устухон бештар шудааст. Назари Шумо дар ин бора чист?
— Воқеан, солҳои охир аҳолӣ аз бемориҳои буғуми косу рон ва дарди зону бештар шикоят мекунанд. Ба маънои дигар, ин масъала имрўз, дар Тоҷикистон мушкили рақами як шудааст. Ҳатто 5 соли охир шуъбаи мо аз ҳама зиёд ба иваз кардани буғуму зонуҳо машғул аст. Ин дар ҳолест, ки агар 5 сол пеш мо буғуму зонуҳоро танҳо бо гиёҳҳои шифобахш ва доруҳо муолиҷа мекардем, вале имрўз бе ҷарроҳӣ намешавад аз ин бемориҳо халос шуд. Ин мушкил моро маҷбур кард, ки мутахассисони худро ба дигар кишварҳо ба бозомўзии ҷарроҳии буғуму зонуҳо равон кунем. Ҳоло мутахассисони шуъба бемамоният метавонанд, ки буғуми зонуҳоро тариқи ҷарроҳӣ иваз кунанд.
Ҳамарўза мо ҳудуди 30-40 нафарро бо бемориҳои буғуми косу рон ва зону қабул мекунем. Аслан, дар гузаштаи на чандон дур ин бемориҳо бемориҳои хоси синну солӣ ба ҳисоб мерафтанд. Яъне вақте бо гузашти сол буғумҳо хўрда мешаванд, шахс хоҳу нохоҳ ба духтур муроҷиат мекунад. Ҳамчунин, варзишгарон низ аз ин беморӣ азият мекашанд. Онҳо дар натиҷаи фишор ба устухонҳояшон ба ин бемориҳо гирифтор мешаванд.
Андешаи ман чун мутахассис ин аст, ки сабаби зиёд шудани устухондард, пеш аз ҳама, истеъмоли нодурусти ғизо аст, ки яке аз нишонаҳояш фарбеҳии шахс мебошад, зеро ҳангоме вазн зиёд шуд, он ба буғумҳову зонуҳо фишор меорад.
Бояд таъкид намоям, ки истифодаи нодурусти консентрантҳо низ боиси дарди устухону буғумҳо мешаванд. Ҳамчунин, сабаби дигар, вайроншавии ҳормонҳои организм аст, ки он ба вайроншавии сатҳи буғуми зону ва косу рон оварда мерасонад. Шахсоне, ки доруҳои ҳормониро зиёд истифода мебаранд, бештар ба ин бемориҳо гирифтор мешаванд. Яъне доруҳои ҳормонии зиёд низ устухони одамро холӣ ё “пўк” мекунад.
Миёни мардум гуфтугузоре ҳаст, ки истеъмоли маҳсулоти ноние, ки дар таркибашон “дрож” доранд, то ҷое ба холӣ ё “пук” шудани устухонҳо оварда мерасонад. Оё ин андеша дуруст аст?
— Рад ва тасдиқи чунин андешаҳо бояд дар асоси хулосаи илмӣ сурат гирад. Мутаассифона, мо чунин озмоишгоҳҳоро надорем ва аз ин хотир, дар ин бора чизе гуфта наметавонам.
Вале бояд махсус қайд намуд, ки бо омадани бемории коронавирус мо акнун маълум кардем, ки оризаи он дар зону, кос ва устухонҳо низ эҳсос мешавад. Шахсоне, ки гирифтори бемории коронавирус гаштаанд, баъди ду моҳ аз дарди зонуву буғум ва умуман устухонҳо шикоят мекунанд. Масалан, ба мо ҷавоне муроҷиат намуда, аз роҳ гашта натавонистанаш шикоят кард. Вақте акси рентгенӣ бардоштем, мебинем, сараки устухони рон нест.. Ин ба он рабт мегирад, ки вақте шахс ба бемории COVID-19 гирифтор мешавад, дар натиҷаи истеъмоли доруҳои ҳормонии зиёд дард дар устухону буғумҳо пайдо мешавад. Яъне оризаи ин беморӣ то ба устухон расида, онро холӣ ё “пук”, ҳатто нест мекунад. Албатта, тавассути ҷарроҳӣ бо гузоштани маводи пластикӣ мо рони он ҷавонро барқарор намудем. Вале нигарониамон дар ин масъала зиёд аст, зеро ҳанўз оризаҳои бемории коронавирус пурра омўхта нашудаанд.
Ҳамчун мутахассис, барои пешгирии дарди устухонҳо дар истеъмоли ғизо ва бурдани тарзи ҳаёти солим чӣ тавсияҳо медиҳед?
— Аҳолӣ бештар ба варзиши сабук машғул шаванд. Вазнашонро назорат кунанд. Ҳамчунин, бештар маҳсулоти ширӣ ва сабзавоту мева истеъмол намоянд.
Ба ғайр аз ин, аз истеъмоли зиёди дору даст кашида, бештар тавассути гиёҳҳои шифобахш, ки дар кишварамон зиёд аст, худро муолиҷа намоянд. Ҳамчунин, мехоҳам таъкид намоям, ки барои табобати дарди буғумҳо шарт нест, ки сараввал аз дору истифода кард. Бояд нахуст аз физиотерапия, об ва растаниҳои шифобахш оғоз кунем ва агар ҳамаи онҳо таъсир накард, сипас, метавонем ба дору “гузашт”.
Шумо, ки аз ҷумлаи ҷарроҳони моҳири кишвар ҳастед, оё гуфта метавонед, соҳаи ҷарроҳӣ дар Тоҷикистон чӣ қадар рушд кардааст?
— Соҳаи ҷарроҳӣ дар кишварамон бо суръати баланд рушд дорад. Ба хусус, дар чанд соли охир навгониҳои зиёде дар ин самт ба мушоҳида мерасанд. Аз ҷумла, айни замон намудҳои зиёди ҷаррроҳиҳое, ки ба системаи такяву ҳаракат вобаста ҳастанд, дар Тоҷикистон гузаронида мешаванд.
Бояд гуфт, ки солҳои пеш мардум барои ҷарроҳии буғуму устухонҳо, махсусан рону кос, зону ва бозу ба хориҷи кишвар мерафтанд. Ҳоло, хушбахтона, соҳаи травматология ва ортопедия дар кишвар дар байни дигар соҳаҳои тиб бамаротиб рушд кардааст ва ин аз рушди бесобиқаи илми тиб дар кишвар дарак медиҳад.
Барои хонандагони мо дар бораи фаъолияти шуъбаатон маълумот медодед?
— Шуъбаи мо шуъбаи ортопедӣ ё раддодии калонсолон ном дошта, аз соли 1969 инҷониб фаъолият мекунад. Он аз 35 кат иборат буда, асосан фаъолияташ ба муолиҷа ва ҷарроҳии дасту пойҳо, буғуму рон, канда шудани мушаку пайвандҳо, умуман системаи ҳаракат нигаронида шудааст. Ҳамчунин, мо устухонҳое, ки каҷ пайванд шудаанд, омосҳои хушсифати устухонҳои дасту пой, осимилитҳои дасту пойу кос ва дигар бемориҳое, ки ба узвҳои ҳаракат вобастагӣ доранд, табобат мекунем.
Ҷарроҳӣ бо дастгоҳҳои муосири тиббӣ гузаронида мешаванд ва мо имкон дорем, буғуми косу рон ва зонуро низ пурра иваз намоем.
Масалан, агар тағояки буғуми зону тамом шуда бошад, буғуми зонуро иваз мекунем.
Шуъба дар оянда чӣ нақшаҳо дорад?
— Дар оянда нақша дорем, ки бо истифода аз дастгоҳи артраскоп бидуни буриш пўстро сурох карда, тамоми буғумҳоро ҷарроҳӣ кунем ва бемор метавонад як рўз пас озод роҳ гардад. Моҳи марти соли равон ин дастгоҳ бояд ба шуъба дастрас шавад. Ҳамчунин, ният дорем, ки ивази буғуми бозу низ дар моҳҳои наздик роҳандозӣ карда шавад.
Ин ҷо бояд махсусан қайд намоям, ки дар моҳи январи соли равон бори аввал дар Тоҷикистон дар якҷоягӣ бо мутахассисони Маркази миллии тиббии “Шифобахш” ва Маркази илмии саратоншиносӣ буғуми бозуи навраси 14-сола ҷарроҳӣ карда шуда, ба ҷои он “эндопротез” гузошта шуд. Ҳоло вазъи саломатии наврас хуб аст.
Шуъба дар таъмини дастгоҳ ё мутахассисон чӣ мушкиле дорад?
— Камбудӣ имрўз дар мутахассисон дида намешавад, вале норасоии чанд дастгоҳи муосири тиббӣ дида мешавад. Масалан, дастгоҳи ЭОП дар шуъба намерасад. Мо ҳоло пеш аз ҷарроҳӣ рентген мекунем ва ҳамин тариқ, баъди ҷарроҳӣ ҳам, то донем ки чӣ гуна ҷарроҳӣ гузаронидаем. Ин дастгоҳ имконият медиҳад, ки дар як вақт мо рафти ҷарроҳиро назорат кунем.
Мусоҳибон Бибихонум Дарвешзода,
Мазҳаб Ҷумъа
